Het hoofd van Haydn

1820. De componist Joseph Haydn was al elf jaar overleden wanneer de begraafplaats in Wenen geruimd wordt wegens een grootschalige renovatie. Gelukkig was men het er snel over eens dat ze het stoffelijk overschot elders een plekje moesten geven. Wel zo eervol. Toen het graf geopend werd, kwam men echter voor een grote verrassing te staan. De pruik van Haydn lag er, maar zijn hoofd – die was nergens te bekennen. Onthoofd. Maar door wie? En waarom?

Op 1 juni 1809 werd Joseph Haydn begraven in Wenen. Bijzonder, want op precies die dag viel Napoleon met zijn leger de stad binnen. Toch heeft Haydn niet lang ongestoord in zijn graf mogen liggen. Al na enkele dagen breekt een doodgraver het graf open, in opdracht van Joseph Carl Rosenbaum, tevens een goede bekende van Haydn.

Verzameling
Rosenbaum bewonderde het werk van Franz Joseph Gall, een vooraanstaande frenoloog. Hij geloofde dat het karakter bepaald werd door de groei van bepaalde hersendelen en dat dit afgeleid kon worden uit de vorm van de schedel en het gelaat. Leuk detail: termen als talenknobbel vinden hier hun oorsprong. Rosenbaum maakte er een uitdaging van om veel hoofden te verzamelen en dat van Haydn, dat was natuurlijk wel het absolute hoogtepunt.

Bevindingen
In de notities die bewaard zijn gebleven staat geschreven dat het hoofd van Haydn al helemaal groen was uitgeslagen, na slechts enkele dagen onder de grond, vermoedelijk door het warme weer. Dat én de ondraaglijke stank zorgden ervoor dat Rosenbaum moest overgeven toen hij het bestudeerde. Zijn conclusie: de hersenen waren abnormaal groot!

Tweedehands?
Jaren verstreken, zonder dat het hoofd herenigd werd met het lichaam. Sterker nog: het zat in een houten kistje in het huis van Johann Nepomuk Peter, een gevangenisdirecteur, die samen met Rosenbaum het plan had gesmeed. Na diens dood liet hij het na aan een arts, die het op zijn beurt weer overdroeg aan een professor. Zo belandde het in de handen van het Weense Gesellschaft der Musikfreunde.

Herenigd
Pas in 1932 bouwde Paul Esterházy, een nazaat van de familie waar Haydn voor werkte, een marmeren tombe voor Haydn in Eisenstadt. Zijn doel: het lichaam van de componist voor eens en voor altijd verenigen. In 1954 was het eindelijk zover, na het nodige getouwtrek. Zo gebeurde het dat het 145 jaar durende begrafenisproces eindelijk tot een einde kon komen. En de vervangende schedel wat men in het graf had gelegd, dat ligt nog altijd bij het lichaam. Een graf met twee schedels dus!


Hoor de mooiste werken van Haydn tijdens onderstaande concerten

Cookies
We gebruiken cookies om uw bezoek aan deze website zo plezierig mogelijk te maken. We onthouden bijvoorbeeld uw persoonlijke instellingen. Ook gebruiken we Google Analytics om inzage te krijgen in de gebruiksvriendelijkheid van de website en deze vervolgens te kunnen verbeteren.
Meer informatie